الشيخ المنتظري

142

درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )

« عَضَّ عَلَى نَاجِذِكَ » ( بر دندانهايت گاز بگير . ) « عَضَّ ، يَعَضُّ » يعنى گاز گرفت ، در قرآن آمده است : ( و يوم يعضّ الظّالم على يديه ) ( 1 ) يعنى روزى كه ظالم از فرط حسرت و ناراحتى بر دست خود گاز مى گيرد ، كه منظور روز قيامت است . « ناجذ » را به سه معنى گفته اند : 1 - همه دندانها 2 - دندان عقل 3 - بين دندان نيش و دندانهاى آسيابى ، كه به اينها « ضواحك » هم مى گويند يعنى دندانهايى كه در حين خنده پيدا مى شوند . على ( عليه السلام ) مى فرمايد : وقتى كه مشغول جنگ هستى و با دشمن مواجه شده اى بر دندانهايت گاز بگير ، يعنى بر دندانهاى خودت فشار بياور . اين فشار آوردن يك حالت قدرت و استحكام به انسان مىدهد ، گاهى اوقات انسان در هواى سرد گرفتار مىشود و مى لرزد ، اگر بخواهد لرزه اش را بر طرف كند بر خودش فشار مى آورد و دندانها را به هم فشار مىدهد لرزه او كم مىشود ; ترس هم به همين صورت است ، فشار بر دندانها اين اثر را دارد كه ترس انسان را بر طرف مىكند ، وانگهى علامت غضب انسان هم هست . از كلمات حضرت على ( عليه السلام ) در نهج البلاغه استفاده مىشود كه فشار آوردن بر دندان سبب مىشود اگر تير يا شمشيرى به سر انسان بخورد اثرش كمتر شود ، و در خطبه 66 مى فرمايد : « و عضّوا على النّواجذ ، فإنّه أنبى للسّيوف عن الهام » گاز بر نواجذ بگيريد ، زيرا اين كار شمشيرها را از مغز سرتان كندتر مىكند . « نَبا السّيف » يعنى شمشير كارگر نشد و اثر نكرد ، « هام » جمع « هامَة » است يعنى مغز سر انسان . و در خطبه 124 مى فرمايد : « و عضّوا على الاضراس فإنّه أنبى للسّيوف عن الهام » . « اضراس » جمع « ضرس » است يعنى دندان .

--> 1 - سوره فرقان ، آيه 27